Gezonder Leven Zonder Hypes: Wat de Wetenschap Echt Zegt Over Alcohol en Vlees
Iedere dag worden we overspoeld met gezondheidsadviezen. De ene dag zou een glas wijn goed zijn voor het hart, de volgende dag lees je dat alcohol gif is. Vlees wordt door sommigen gezien als onmisbaar, terwijl anderen het liever helemaal uit het menu schrappen.
Wat zeggen de wetenschappelijke onderzoeken nu werkelijk? En wat adviseert de Nederlandse Gezondheidsraad?
Gezondheid begint niet met een dieet
Wie gezonder wil leven, hoeft niet direct een streng dieet te volgen. De grootste gezondheidswinst wordt meestal behaald door enkele eenvoudige gewoonten:
- Niet roken
- Regelmatig bewegen
- Voldoende slapen
- Een gezond gewicht nastreven
- Stress beperken
- Alcoholgebruik verminderen
- Gevarieerd eten met voldoende groenten, fruit, peulvruchten, noten en volkorenproducten
De invloed van deze factoren op je gezondheid is vaak veel groter dan het eindeloos tellen van calorieën.
Wat zegt de Gezondheidsraad over alcohol?
De Nederlandse Gezondheidsraad heeft sinds 2015 een duidelijk advies:
“Drink geen alcohol of in ieder geval niet meer dan één glas per dag.” (ALCOHOLInfo)
Dit advies kwam tot stand nadat grote internationale onderzoeken aantoonden dat alcohol het risico verhoogt op onder andere:
- Borstkanker
- Darmkanker
- Mond- en keelkanker
- Beroerte
- Leverziekten
Zelfs kleine hoeveelheden alcohol blijken niet volledig zonder risico te zijn. Daarom stelt de Gezondheidsraad dat niet drinken het gezondst is. (ALCOHOLInfo)
Waarom is het advies veranderd?
Vroeger werd vaak gedacht dat één of twee glazen wijn per dag goed zouden zijn voor het hart. Nieuwere analyses laten echter zien dat veel van deze onderzoeken werden beïnvloed door leefstijlfactoren.
Mensen die matig drinken:
- hebben vaak een hoger inkomen,
- eten gemiddeld gezonder,
- bewegen meer,
- roken minder.
Hierdoor bleek het lastig om vast te stellen of de gezondheidsvoordelen werkelijk door de alcohol kwamen. Tegelijkertijd werd het bewijs voor een verhoogd kankerrisico steeds sterker. Daardoor koos de Gezondheidsraad voor een voorzichtiger advies. (ALCOHOLInfo)
Betekent dit dat één glas wijn direct schadelijk is?
Nee.
De wetenschap zegt niet dat iemand die af en toe een glas wijn drinkt direct gezondheidsproblemen krijgt. Wel blijkt dat het gezondheidsrisico het laagst is bij mensen die geen alcohol drinken. Hoe meer alcohol wordt gedronken, hoe groter de risico’s worden. (Trimbos-instituut)
Wat zegt de echte wetenschap over vlees?
Over vlees bestaat veel discussie. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen:
Onbewerkt vlees
Zoals:
- rundvlees
- varkensvlees
- lamsvlees
- kip
- kalkoen
Bewerkt vlees
Zoals:
- rookworst
- salami
- bacon
- knakworst
- ham
Vooral bewerkt vlees wordt in wetenschappelijke onderzoeken geassocieerd met een hoger risico op diverse chronische ziekten. (Gezondheidsraad)
Vlees bevat belangrijke voedingsstoffen
Vlees levert voedingsstoffen die voor veel mensen waardevol zijn:
- Hoogwaardige eiwitten
- Vitamine B12
- IJzer
- Zink
- Selenium
Voor ouderen kan voldoende eiwitinname helpen bij het behoud van spiermassa en kracht.
De wetenschap zegt daarom niet dat vlees ongezond is. Wel wordt gekeken naar de hoeveelheid en het type vlees dat wordt gegeten.
Wat adviseert de Gezondheidsraad tegenwoordig?
In de nieuwe voedingsrichtlijnen adviseert de Gezondheidsraad:
- Maximaal 200 gram rood vlees per week
- Zo min mogelijk bewerkt vlees
- Meer peulvruchten
- Meer noten
- Meer plantaardige eiwitbronnen (Voedingscentrum)
De reden hiervoor is dat een voedingspatroon met meer plantaardige voeding en minder rood en bewerkt vlees samenhangt met een lager risico op chronische ziekten. (Gezondheidsraad)
Moet je vegetariër worden om gezond te leven?
Nee.
De huidige wetenschap laat zien dat zowel een goed samengesteld vegetarisch voedingspatroon als een voedingspatroon met beperkte hoeveelheden onbewerkt vlees gezond kan zijn.
Het gaat uiteindelijk om het totale voedingspatroon.
Iemand die:
- dagelijks groenten eet,
- voldoende beweegt,
- niet rookt,
- weinig alcohol drinkt,
- gezond gewicht behoudt,
heeft doorgaans een veel lager gezondheidsrisico dan iemand die alleen focust op het vermijden van vlees of alcohol maar verder ongezond leeft.
De belangrijkste lessen voor een langer en gezonder leven
Wanneer we alle grote wetenschappelijke onderzoeken naast elkaar leggen, komen steeds dezelfde factoren naar voren:
Doe meer van dit
✓ Eet dagelijks groenten en fruit
✓ Eet regelmatig peulvruchten
✓ Gebruik ongezouten noten
✓ Kies vaak voor volkorenproducten
✓ Zorg voor voldoende eiwitten
✓ Beweeg dagelijks
✓ Slaap 7 tot 9 uur per nacht
✓ Houd een gezond lichaamsgewicht aan
Doe minder van dit
✓ Beperk alcohol
✓ Vermijd roken
✓ Beperk bewerkt vlees
✓ Verminder sterk bewerkte voedingsmiddelen
✓ Beperk suikerhoudende dranken
Conclusie
De echte wetenschap is vaak minder extreem dan de berichten op sociale media. Alcohol blijkt minder gezond dan jarenlang werd gedacht en de Gezondheidsraad adviseert daarom om niet te drinken of hooguit één glas per dag. Vlees is niet per definitie ongezond, maar vooral bewerkt vlees kan beter worden beperkt. Onbewerkt vlees kan in matige hoeveelheden prima passen binnen een gezond voedingspatroon. (
De grootste winst voor je gezondheid zit niet in één voedingsmiddel, maar in een gezonde leefstijl als geheel. Wie voldoende beweegt, gezond eet, goed slaapt, niet rookt en matig is met alcohol, vergroot zijn kans op een lang en vitaal leven aanzienlijk. (Gezondheidsraad)