Nieuwe Rome V-criteria voor PDS: wat betekenen darmklachten tijdens het afvallen?

Buikpijn, een opgeblazen buik, verstopping, diarree en wisselende ontlasting komen regelmatig voor bij mensen die proberen af te vallen. Vaak wordt direct gedacht dat een bepaald voedingsmiddel niet wordt verdragen. Brood, zuivel, koolhydraten, gluten of zoetstoffen krijgen dan al snel de schuld.

Maar darmklachten kunnen ook passen bij het prikkelbaredarmsyndroom, meestal afgekort tot PDS. In 2026 zijn de internationale criteria voor het vaststellen van PDS aangepast. Deze nieuwe Rome V-criteria maken het mogelijk om PDS ook te herkennen bij mensen die minder vaak buikpijn hebben dan volgens de vorige criteria noodzakelijk was.

Wat is er precies veranderd? Wat hebben darmklachten met voeding en afvallen te maken? En wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Wat is het prikkelbaredarmsyndroom?

Bij het prikkelbaredarmsyndroom werken de darmen anders dan normaal, zonder dat er altijd een zichtbare beschadiging of ontsteking wordt gevonden. De klachten ontstaan waarschijnlijk door een combinatie van factoren, zoals:

• een veranderde beweging van de darmen;
• een verhoogde gevoeligheid van de darmwand;
• veranderingen in de darmbacteriën;
• voeding;
• spanning en stress;
• de manier waarop de hersenen en darmen signalen aan elkaar doorgeven.

Daarom wordt PDS tegenwoordig ingedeeld bij de zogenoemde aandoeningen van de darm-herseninteractie. Dat betekent niet dat de klachten “tussen de oren” zitten. De pijn, diarree, verstopping en opgeblazen buik zijn werkelijk aanwezig. Wel kunnen stress, emoties, slaap en spanning invloed hebben op de gevoeligheid en beweging van de darmen.

Veelvoorkomende klachten bij PDS zijn:

• terugkerende buikpijn of een onaangenaam gevoel in de buik;
• een opgeblazen gevoel;
• veel winden;
• diarree;
• verstopping;
• afwisselend diarree en verstopping;
• verandering van de vorm of frequentie van de ontlasting;
• het gevoel dat de ontlasting niet volledig komt;
• klachten die na een maaltijd erger worden.

PDS kan heel vervelend zijn en de kwaliteit van leven behoorlijk beïnvloeden. Volgens Thuisarts is PDS op zichzelf niet gevaarlijk, maar andere oorzaken van darmklachten moeten soms wel worden uitgesloten.

Wat zijn de Rome-criteria?

De Rome-criteria zijn internationale afspraken waarmee artsen en onderzoekers aandoeningen van de darm-herseninteractie kunnen herkennen en indelen. Ze beschrijven onder andere:

• welke klachten aanwezig moeten zijn;
• hoe vaak deze klachten voorkomen;
• hoelang iemand er al last van heeft;
• hoe buikklachten samenhangen met de ontlasting.

De criteria zijn geen eenvoudige zelftest waarmee iemand zelf de diagnose PDS kan stellen. Een arts kijkt ook naar het totale klachtenbeeld, de medische voorgeschiedenis, medicijngebruik en mogelijke alarmsignalen.

De Rome V-criteria zijn in 2026 gepubliceerd en volgen de Rome IV-criteria uit 2016 op. Aan de ontwikkeling werkten meer dan 140 deskundigen uit 27 landen mee. De nieuwe editie besteedt meer aandacht aan voeding, het darmmilieu, de darm-herseninteractie en de persoonlijke ervaring van de patiënt. Dat blijkt uit de wetenschappelijke publicatie over het Rome V-proces.

Wat is er bij Rome V veranderd?

Een belangrijke verandering is dat de drempel voor buikpijn of buikongemak is verlaagd.

Volgens Rome IV moest iemand gedurende de voorafgaande drie maanden gemiddeld minimaal één dag per week buikpijn hebben. Bij Rome V gaat het om buikpijn of buikongemak gedurende gemiddeld minimaal drie dagen per maand in de afgelopen drie maanden.

Daarbij moeten de klachten samenhangen met de stoelgang, bijvoorbeeld met:

• het poepen zelf;
• een verandering in hoe vaak iemand poept;
• een verandering in de vorm of het uiterlijk van de ontlasting.

Rome V brengt bovendien het begrip ongemak weer terug. Bij Rome IV stond vooral buikpijn centraal. In de praktijk ervaren sommige mensen echter vooral druk, spanning of een vervelend opgeblazen gevoel, zonder dat zij dit duidelijk als pijn omschrijven.

De veranderingen worden beschreven door de Rome Foundation en in de wetenschappelijke publicatie over de vernieuwde Rome V-darmaandoeningen.

Betekent dit dat ineens meer mensen PDS hebben?

De nieuwe criteria betekenen niet dat er plotseling meer mensen ziek zijn geworden. De definitie is aangepast, waardoor mensen met minder vaak voorkomende maar wel terugkerende klachten eerder binnen de PDS-criteria kunnen vallen.

In een Brits onderzoek onder 1.275 mensen met zelfgerapporteerde PDS voldeed:

• 59 procent aan de Rome IV-criteria;
• 70 procent aan de Rome V-criteria.

De mensen die alleen volgens Rome V binnen de diagnose vielen, hadden gemiddeld mildere klachten en een betere kwaliteit van leven dan de groep die aan de strengere Rome IV-criteria voldeed. De nieuwe criteria lijken dus vooral een groep zichtbaar te maken die eerder buiten de officiële PDS-definitie viel. Dat betekent nog niet dat iedere persoon met af en toe buikpijn PDS heeft. De klachten moeten een herkenbaar en terugkerend patroon vormen. Bekijk het onderzoek via PubMed.

Hebben PDS en overgewicht met elkaar te maken?

PDS is geen afslankziekte en wordt niet uitsluitend veroorzaakt door overgewicht. Mensen met een gezond gewicht, ondergewicht of overgewicht kunnen allemaal PDS krijgen.

Er kan wel een indirect verband bestaan. Mensen met overgewicht kunnen bijvoorbeeld anders eten, minder bewegen, bepaalde medicijnen gebruiken of vaker last hebben van reflux en andere spijsverteringsklachten. Omgekeerd kunnen hevige darmklachten ertoe leiden dat iemand minder gevarieerd gaat eten of beweging gaat vermijden.

Een opgeblazen buik wordt bovendien regelmatig verward met buikvet. Dat zijn twee verschillende zaken.

Buikvet ontstaat doordat het lichaam langdurig meer energie binnenkrijgt dan het verbruikt. Een opgeblazen buik kan tijdelijk ontstaan door gasvorming, vocht, verstopping of de hoeveelheid voedsel in de darmen.

Door een opgeblazen buik kan kleding strakker zitten en kan het gewicht tijdelijk iets schommelen. Dat betekent niet dat er in één dag vet is bijgekomen. Voor de vorming of afbraak van lichaamsvet is een langere verandering in de energiebalans nodig.

Kunnen darmklachten ontstaan tijdens het afvallen?

Ja. Wanneer iemand zijn voedingspatroon plotseling verandert, kunnen de darmen daarop reageren. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer iemand ineens:

• veel meer groenten, fruit of volkorenproducten eet;
• meer peulvruchten gaat gebruiken;
• extra vezels of vezelsupplementen neemt;
• veel eiwitrijke producten gaat eten;
• minder vet eet;
• maaltijdvervangers gebruikt;
• producten met zoetstoffen neemt;
• grotere hoeveelheden light-frisdrank drinkt;
• maaltijden overslaat of onregelmatig eet;
• afslankmedicatie gebruikt.

Vezels zijn belangrijk voor de gezondheid, maar een plotselinge sterke verhoging kan tijdelijk gasvorming, krampen en een opgeblazen gevoel veroorzaken. Het is daarom meestal verstandiger om de hoeveelheid vezels geleidelijk te verhogen en voldoende te drinken.

Ook sommige zoetstoffen kunnen darmklachten geven. Vooral grotere hoeveelheden polyolen, zoals sorbitol, mannitol, maltitol en xylitol, kunnen bij daarvoor gevoelige mensen diarree, gasvorming en buikpijn veroorzaken.

Wie afslankmedicatie gebruikt, kan eveneens last krijgen van misselijkheid, verstopping, diarree of buikpijn. Bespreek ernstige of aanhoudende klachten altijd met de voorschrijvende arts. Verander de dosering niet op eigen initiatief.

Afvallen geneest PDS niet automatisch

Een gezonder gewicht kan veel gezondheidsvoordelen hebben. Het kan onder andere helpen bij diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu, gewrichtsbelasting en leververvetting. Maar gewichtsverlies is geen gegarandeerde behandeling voor PDS.

Bij sommige mensen verminderen de darmklachten wanneer zij regelmatiger en gezonder gaan eten, meer bewegen en minder sterk bewerkte producten gebruiken. Bij anderen blijven de klachten bestaan, ook nadat zij zijn afgevallen.

Het doel moet daarom niet alleen zijn om minder calorieën te eten. Het voedingspatroon moet ook:

• voldoende voedingsstoffen leveren;
• genoeg eiwitten bevatten;
• voldoende vezels leveren;
• passen bij de persoonlijke darmklachten;
• praktisch vol te houden zijn;
• geen onnodige angst voor eten veroorzaken.

Een extreem of zeer eenzijdig afslankdieet kan de klachten juist verergeren.

Is een FODMAP-arm dieet geschikt om af te vallen?

Het FODMAP-dieet wordt regelmatig genoemd bij PDS. FODMAP’s zijn bepaalde koolhydraten die in de dunne darm niet altijd volledig worden opgenomen. In de dikke darm kunnen ze worden gefermenteerd, waardoor gas en extra vocht ontstaan. Bij mensen met gevoelige darmen kan dit klachten veroorzaken.

Een tijdelijk FODMAP-arm dieet kan bij een deel van de mensen met PDS de klachten verminderen. Het dieet is echter niet bedoeld als afslankdieet.

Tijdens de eerste fase worden verschillende voedingsmiddelen tijdelijk beperkt. Daarna moeten producten stap voor stap opnieuw worden getest. Het uiteindelijke doel is een zo ruim en gevarieerd mogelijk voedingspatroon waarbij alleen de persoonlijk problematische hoeveelheden of voedingsmiddelen worden beperkt.

Wie zonder begeleiding langdurig allerlei producten weglaat, loopt risico op:

• een eenzijdig voedingspatroon;
• te weinig vezels;
• tekorten aan voedingsstoffen;
• onnodige angst voor bepaalde voedingsmiddelen;
• een ongunstige verandering van de darmbacteriën;
• een dieet dat sociaal moeilijk vol te houden is.

Thuisarts adviseert daarom om het FODMAP-dieet alleen onder begeleiding van een hiervoor opgeleide diëtist te volgen.

Gluten, lactose of toch PDS?

Mensen met darmklachten denken vaak dat zij niet tegen gluten of zuivel kunnen. Soms is dat inderdaad het geval, maar niet altijd.

Klachten na zuivel kunnen bijvoorbeeld passen bij lactose-intolerantie. Klachten na brood kunnen te maken hebben met tarwe, fructanen, de hoeveelheid vezels of een andere bestanddeel van de maaltijd. Bij coeliakie veroorzaakt gluten een afweerreactie en schade aan de dunne darm. Dat is iets anders dan PDS.

Begin niet op eigen initiatief met een strikt glutenvrij dieet voordat coeliakie is onderzocht. Wanneer iemand al langere tijd glutenvrij eet, kan onderzoek naar coeliakie minder betrouwbaar worden.

Een voedings- en klachtendagboek kan helpen. Noteer gedurende één of twee weken:

• wat je eet en drinkt;
• het tijdstip van de maaltijd;
• de hoeveelheid;
• buikpijn of een opgeblazen gevoel;
• diarree of verstopping;
• stress en spanning;
• beweging;
• slaap;
• eventueel gebruikte medicijnen.

Zo wordt duidelijker of klachten steeds na hetzelfde voedingsmiddel ontstaan of dat ook portiegrootte, stress, onregelmatig eten of andere factoren een rol spelen.

Praktische aanpak bij darmklachten tijdens het afvallen

Heb je tijdens het afvallen regelmatig darmklachten? Verander dan niet alles tegelijk. Kies voor een rustige, stapsgewijze aanpak.

1. Eet regelmatig

Een regelmatig eetpatroon kan de darmen meer rust geven. Grote hoeveelheden eten na langdurig vasten kunnen bij gevoelige darmen juist extra klachten veroorzaken.

2. Verhoog vezels geleidelijk

Ga niet van de ene op de andere dag enorme hoeveelheden rauwkost, volkorenproducten en peulvruchten eten. Bouw dit rustig op en kijk hoe je lichaam reageert.

3. Drink voldoende

Bij meer vezels hoort voldoende vocht. Te weinig drinken kan verstopping verergeren.

4. Kijk naar de totale maaltijd

Het is niet altijd één voedingsmiddel dat klachten geeft. Een grote, vette of zeer vezelrijke maaltijd kan meer klachten veroorzaken dan een kleinere portie van hetzelfde product.

5. Beweeg dagelijks

Bewegen ondersteunt niet alleen het afvallen, maar kan ook de darmbeweging stimuleren en helpen bij stress. Wandelen is al een goede en laagdrempelige keuze.

6. Let op zoetstoffen en afslankproducten

Controleer bij repen, shakes, suikervrije snoepjes en lightproducten of ze polyolen bevatten. Een product zonder suiker is niet automatisch vriendelijk voor gevoelige darmen.

7. Vermijd onnodig strenge diëten

Schrap niet tegelijk gluten, lactose, fruit, peulvruchten en koolhydraten. Daardoor wordt het vrijwel onmogelijk om te ontdekken waar de klachten werkelijk door ontstaan.

8. Vraag deskundige begeleiding

Een diëtist met ervaring in PDS kan helpen om klachten te verminderen zonder dat het voedingspatroon onnodig beperkt wordt. Dat is vooral belangrijk wanneer je tegelijkertijd wilt afvallen.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Terugkerende buikklachten zijn niet automatisch PDS. Neem contact op met de huisarts wanneer je:

• onbedoeld gewicht verliest;
• bloed bij de ontlasting ziet;
• zwarte ontlasting hebt;
• koorts krijgt;
• aanhoudend ernstige buikpijn hebt;
• ’s nachts wakker wordt van diarree of pijn;
• langdurig diarree hebt;
• steeds moet overgeven;
• opvallend moe of bleek wordt;
• een duidelijke en blijvende verandering in het ontlastingspatroon merkt;
• voor het eerst op latere leeftijd dergelijke klachten krijgt;
• darmkanker, coeliakie of een chronische darmontsteking in de familie hebt.

Vooral afvallen zonder dat je daarvoor moeite doet is iets anders dan bewust en gecontroleerd gewichtsverlies. Onbedoeld gewichtsverlies in combinatie met darmklachten moet medisch worden onderzocht.

Wat betekenen de nieuwe Rome V-criteria in de praktijk?

De nieuwe criteria kunnen ervoor zorgen dat mensen met terugkerende darmklachten eerder worden herkend, ook wanneer zij niet iedere week duidelijke buikpijn hebben. Dat kan een opluchting zijn voor mensen die al lange tijd met klachten rondlopen maar eerder niet binnen de officiële PDS-definitie vielen.

Tegelijkertijd blijven de Rome V-criteria een hulpmiddel. Ze vervangen geen medisch onderzoek en betekenen niet dat iedere opgeblazen buik of verandering van de ontlasting PDS is.

Voor mensen die willen afvallen is vooral dit belangrijk: probeer darmklachten niet op te lossen met steeds strengere diëten. Zoek eerst uit wat er werkelijk speelt. Een voedingspatroon kan alleen succesvol zijn wanneer het niet alleen tot gewichtsverlies leidt, maar ook voldoende voedingsstoffen bevat, de darmgezondheid ondersteunt en langdurig vol te houden is.

Conclusie

De Rome V-criteria verruimen de herkenning van het prikkelbaredarmsyndroom. Buikpijn of buikongemak hoeft niet meer gemiddeld iedere week aanwezig te zijn; gemiddeld drie dagen per maand gedurende de afgelopen drie maanden kan onder voorwaarden al binnen de criteria passen.

Dat betekent niet dat iedereen met af en toe buikpijn PDS heeft. De samenhang met de ontlasting, het verloop van de klachten en het ontbreken van alarmsignalen blijven belangrijk.

PDS is bovendien geen afslankprobleem. Een opgeblazen buik is niet hetzelfde als buikvet en een FODMAP-arm dieet is geen methode om gewicht te verliezen. Wie darmklachten heeft en tegelijkertijd wil afvallen, doet er verstandig aan rustig te werk te gaan, niet onnodig veel voedingsmiddelen te schrappen en bij aanhoudende klachten de huisarts of een gespecialiseerde diëtist te raadplegen.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Bij ernstige, nieuwe of aanhoudende klachten is beoordeling door een arts belangrijk.

Ontdek het eeuwenoude geheim van een blakende gezondheid, meer energie en een goed humeur

Voel je weer energiek, ontspannen en vitaal met de kracht van Taoïstische Qigong

Sta je regelmatig moe op? Heb je weinig energie, voel je je gespannen of merk je dat stress steeds meer invloed heeft op je gezondheid en humeur?

Je bent niet de enige.

Miljoenen mensen proberen hun energie terug te krijgen met vitamines, diëten, koffie of intensieve sportprogramma’s. Vaak helpt dat maar tijdelijk, omdat het echte probleem niet wordt aangepakt.

Volgens de eeuwenoude Taoïstische gezondheidsleer ontstaat een groot deel van onze lichamelijke en emotionele klachten doordat de natuurlijke energiestroom – de chi – niet meer vrij door het lichaam kan bewegen.

Wanneer deze levensenergie weer vrij gaat stromen, krijgt het lichaam de kans om zichzelf optimaal te ondersteunen. Je voelt je fitter, rustiger, helderder en positiever.

In deze complete online cursus leer je stap voor stap hoe je dat zelf kunt bereiken.

Waarom juist Qigong?

Qigong (uitgesproken als tsjie-goeng) behoort tot de oudste gezondheidssystemen ter wereld. Al duizenden jaren wordt het beoefend door Taoïstische monniken om lichaam en geest in balans te brengen.

Het mooie is dat je geen sporter hoeft te zijn.

De oefeningen zijn langzaam, rustig en voor vrijwel iedereen geschikt, ongeacht leeftijd of conditie.

Je hoeft niet lenig te zijn.
Je hoeft niet uren te trainen.
En je hebt geen speciale apparatuur nodig.

Slechts enkele minuten per dag kunnen al een merkbaar verschil maken.

Een persoonlijke ervaring

Meer dan twintig jaar deed ik intensief aan yoga. Ik dacht dat ik gezond leefde.

Toch bleef ik kampen met vermoeidheid, een gebrek aan energie en allerlei kleine lichamelijke klachten.

Pas toen ik kennismaakte met de eenvoudige Taoïstische Qigong-oefeningen veranderde er iets fundamenteels.

Binnen korte tijd:

• voelde ik me energieker;
• sliep ik beter;
• verbeterde mijn humeur aanzienlijk;
• had ik meer rust in mijn hoofd;
• voelde mijn lichaam lichter en soepeler.

Dat was het moment waarop ik ontdekte dat gezondheid niet alleen draait om voeding en beweging, maar ook om de manier waarop je energie door je lichaam stroomt.

Je lichaam bezit een gigantisch energiereservoir

Wist je dat iedere lichaamscel een elektrisch potentiaal heeft?

Je lichaam bestaat uit ongeveer 37 biljoen cellen die voortdurend elektrische signalen gebruiken voor communicatie tussen zenuwen, spieren en organen.

Dat betekent dat je lichaam letterlijk een levende energiecentrale is.

Qigong helpt je deze natuurlijke energie beter te benutten.

In plaats van energie te kosten, geven de oefeningen juist energie.

Veel deelnemers merken al snel dat zij:

• minder moe zijn;
• zich helderder kunnen concentreren;
• minder stress ervaren;
• emotioneel stabieler worden;
• zich lichamelijk sterker voelen.

Wat leer je in deze cursus?

Tijdens deze complete online cursus ontdek je onder andere:

✓ De basisprincipes van Taoïstische Qigong

✓ Hoe je de natuurlijke energiestroom activeert

✓ Oefeningen voor meer vitaliteit

✓ Technieken om stress los te laten

✓ Ademhalingsoefeningen voor ontspanning

✓ Oefeningen voor rug, schouders en nek

✓ Energie opbouwen zonder jezelf uit te putten

✓ Qigong voor een betere nachtrust

✓ Meditatieve technieken voor innerlijke rust

✓ Dagelijkse routines die slechts enkele minuten kosten

Voor wie is deze cursus?

Deze cursus is ideaal wanneer je:

• regelmatig moe bent;
• meer energie wilt;
• stress wilt verminderen;
• beter wilt slapen;
• je immuunsysteem wilt ondersteunen;
• soepeler wilt bewegen;
• meer innerlijke rust zoekt;
• op een natuurlijke manier gezonder wilt leven.

Ook wanneer je nog nooit Qigong hebt gedaan kun je direct beginnen.

Waarom Taoïsten vaak zo vitaal oud worden

In veel delen van China is het niet uitzonderlijk dat Taoïstische beoefenaars een zeer hoge leeftijd bereiken terwijl zij actief en zelfstandig blijven.

Hoewel een hoge leeftijd door veel factoren wordt beïnvloed – zoals genetica, leefstijl, voeding en beweging – vormt Qigong al eeuwenlang een belangrijk onderdeel van hun dagelijkse routine.

Hun geheim is verrassend eenvoudig:

Iedere dag aandacht besteden aan lichaam, ademhaling en ontspanning.

Niet zwaar trainen.

Niet presteren.

Maar het lichaam de kans geven optimaal te functioneren.

De voordelen die deelnemers vaak ervaren

Na het regelmatig beoefenen van Qigong melden veel mensen onder andere:

• meer energie gedurende de dag;
• een diepere en betere slaap;
• meer ontspanning;
• minder stressgevoelens;
• een betere lichaamshouding;
• soepelere gewrichten;
• meer mentale helderheid;
• een positiever humeur;
• meer balans tussen lichaam en geest.

De resultaten verschillen uiteraard per persoon, maar vrijwel iedereen ervaart hoe prettig het is om dagelijks bewust met zijn lichaam bezig te zijn.

Waarom deze cursus anders is

Er bestaan veel ingewikkelde Qigong-programma’s.

Deze cursus kiest juist voor eenvoud.

Geen moeilijke Chinese termen.

Geen urenlange trainingen.

Geen ingewikkelde theorie.

Je leert precies die oefeningen die je eenvoudig thuis kunt uitvoeren en direct in je dagelijkse leven kunt toepassen.

Zelfs wanneer je maar tien minuten per dag beschikbaar hebt.

Investeer vandaag in je gezondheid

Je gezondheid is je grootste bezit.

Hoe eerder je leert om beter voor je lichaam én geest te zorgen, hoe langer je daarvan kunt profiteren.

Gun jezelf meer energie.

Meer ontspanning.

Meer vitaliteit.

En ontdek waarom miljoenen mensen wereldwijd dagelijks Qigong beoefenen.

Begin vandaag nog met de cursus

✔ Direct online toegang

✔ Stap-voor-stap videolessen

✔ Geschikt voor beginners

✔ Oefen waar en wanneer je wilt

✔ Op je eigen tempo

Wacht niet tot je lichaam om aandacht vraagt.

Geef jezelf iedere dag een paar minuten rust, beweging en nieuwe energie.

Schrijf je vandaag nog in en ontdek zelf de kracht van eeuwenoude Taoïstische Qigong.

Biologische Groenten en Fruit: Verlagen Ze Het Risico op Borstkanker na de Overgang?

Nieuw Frans onderzoek wijst op een mogelijk beschermend effect van biologische voeding

Steeds meer mensen kiezen bewust voor biologische groenten en fruit. Sommigen doen dat vanwege het milieu, anderen vanwege de smaak of het dierenwelzijn. Maar kan biologische voeding ook bijdragen aan een betere gezondheid? Een groot Frans onderzoek, gepubliceerd in het American Journal of Clinical Nutrition, suggereert dat vrouwen die vaker biologische groenten en fruit eten mogelijk een lager risico hebben op borstkanker na de overgang.

Hoewel dit onderzoek geen oorzakelijk verband bewijst, levert het wel interessante aanwijzingen op die passen binnen een groeiende hoeveelheid wetenschappelijk onderzoek naar voeding, bestrijdingsmiddelen en chronische ziekten.

In dit artikel lees je wat de onderzoekers precies hebben ontdekt, hoe betrouwbaar de resultaten zijn en wat je hier in de praktijk mee kunt doen.

Waarom is borstkanker na de overgang zo belangrijk?

Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vooral na de menopauze neemt het risico toe. Volgens het Nederlandse Integraal Kankercentrum krijgen jaarlijks meer dan 18.000 vrouwen de diagnose borstkanker.

Het risico wordt beïnvloed door verschillende factoren:

• leeftijd;
• erfelijke aanleg;
• overgewicht;
• lichamelijke activiteit;
• alcoholgebruik;
• hormonale factoren;
• voedingspatroon.

Juist omdat voeding een beïnvloedbare leefstijlfactor is, wordt hier veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan.

Het Franse NutriNet-Santé onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd binnen de bekende NutriNet-Santé-studie, één van de grootste voedingsonderzoeken van Europa.

De onderzoekers volgden 31.179 volwassenen gedurende gemiddeld 7,3 jaar.

Tijdens deze periode werden:

• 1.718 nieuwe gevallen van kanker vastgesteld;
• 284 gevallen van borstkanker na de menopauze geregistreerd.

De deelnemers vulden uitgebreide voedingsvragenlijsten in waarin zij aangaven welk deel van hun groenten en fruit biologisch was.

Hierdoor konden onderzoekers onderscheid maken tussen:

• conventioneel geteelde producten;
• gedeeltelijk biologische producten;
• volledig biologische producten.

De belangrijkste uitkomst

De opvallendste conclusie was dat vrouwen die 100 gram conventionele groenten of fruit per dag vervingen door 100 gram biologische varianten gemiddeld ongeveer 10% minder kans hadden op borstkanker na de overgang.

Voor andere soorten kanker werd geen duidelijk statistisch verband gevonden.

Dat betekent niet dat biologische voeding alleen voor borstkanker gunstig zou zijn, maar wel dat juist bij deze vorm van kanker het verband het sterkst naar voren kwam.

Waarom zou biologische voeding verschil kunnen maken?

De onderzoekers noemen meerdere mogelijke verklaringen.

1. Minder resten van bestrijdingsmiddelen

Biologische landbouw gebruikt aanzienlijk minder synthetische pesticiden.

Uit Europese voedselcontroles blijkt dat biologische producten gemiddeld veel minder residuen bevatten.

Hoewel de hoeveelheden op reguliere groenten meestal onder de wettelijke normen blijven, krijgen mensen hun hele leven kleine hoeveelheden verschillende pesticiden binnen.

Wetenschappers onderzoeken al jaren of langdurige blootstelling hieraan gevolgen kan hebben.

2. Hormoonverstorende stoffen

Sommige bestrijdingsmiddelen gedragen zich als zogenaamde hormoonverstoorders.

Deze stoffen kunnen de werking van oestrogenen beïnvloeden.

Juist hormoongevoelige borstkanker wordt sterk beïnvloed door oestrogenen.

Daarom bestaat er al langere tijd wetenschappelijke belangstelling voor de mogelijke rol van pesticiden.

3. Minder oxidatieve stress

Pesticiden kunnen mogelijk bijdragen aan:

• oxidatieve stress;
• chronische ontsteking;
• DNA-schade.

Deze processen spelen allemaal een rol bij het ontstaan van kanker.

Wanneer blootstelling afneemt, zou ook deze belasting kunnen verminderen.

4. Hogere concentraties beschermende plantenstoffen

Sommige onderzoeken laten zien dat biologische groenten en fruit iets hogere gehaltes bevatten van:

• polyfenolen;
• flavonoïden;
• antioxidanten.

Deze stoffen beschermen lichaamscellen tegen vrije radicalen.

Hoewel de verschillen vaak klein zijn, kunnen ze over tientallen jaren toch betekenis hebben.

Wat zegt ander wetenschappelijk onderzoek?

Het Franse onderzoek staat niet op zichzelf.

Britse Million Women Study

In deze grote studie werd geen duidelijk lager totaal kankerrisico gevonden.

Wel waren er aanwijzingen voor verschillen bij specifieke tumoren.

Meta-analyses

Overzichtsstudies laten zien dat biologische voeding gemiddeld leidt tot:

• aanzienlijk minder pesticiden in urine;
• minder blootstelling aan organofosfaatbestrijdingsmiddelen;
• lagere concentraties van bepaalde landbouwchemicaliën.

Dat bewijst nog niet dat hierdoor minder kanker ontstaat, maar het ondersteunt wel de biologische plausibiliteit.

Waarom bewijst dit onderzoek geen oorzaak?

Dit was een observationeel cohortonderzoek.

Dat betekent dat onderzoekers mensen volgen zonder hun voedingspatroon actief te veranderen.

Daardoor kunnen zij verbanden ontdekken, maar geen oorzaak bewijzen.

Misschien verschillen vrouwen die biologisch eten ook op andere punten.

Bijvoorbeeld:

• zij bewegen meer;
• drinken minder alcohol;
• roken minder;
• eten meer vezels;
• slapen beter.

De onderzoekers corrigeerden statistisch voor deze factoren.

Toch kan nooit volledig worden uitgesloten dat onbekende verschillen een rol spelen.

Wat betekent 10% minder risico eigenlijk?

Een relatief risico klinkt vaak indrukwekkend.

Stel dat van 1.000 vrouwen normaal gesproken 40 vrouwen borstkanker krijgen.

Een risicodaling van 10% betekent dan ongeveer:

40 → 36 gevallen.

Dat zijn vier minder diagnoses per 1.000 vrouwen.

Op bevolkingsniveau kan dat een belangrijk verschil zijn.

Biologisch eten is geen wondermiddel

Wie biologisch eet krijgt niet automatisch bescherming tegen kanker.

De grootste gezondheidswinst komt nog steeds van:

• niet roken;
• gezond lichaamsgewicht;
• voldoende bewegen;
• weinig alcohol;
• veel groenten;
• voldoende fruit;
• volkorenproducten;
• peulvruchten;
• noten.

Biologische voeding kan daar mogelijk een aanvullende bijdrage aan leveren.

Is biologisch altijd gezonder?

Niet noodzakelijk.

Biologische koekjes blijven koekjes.

Biologische chips blijft chips.

Biologische frisdrank blijft suikerhoudende frisdrank.

Het gaat uiteindelijk om het totale voedingspatroon.

Een gezond voedingspatroon met reguliere groenten is veel beter dan een ongezond voedingspatroon met uitsluitend biologische producten.

Welke producten kun je het beste biologisch kopen?

Wanneer je budget beperkt is, kan het zinvol zijn prioriteit te geven aan producten die vaak veel bestrijdingsmiddelen bevatten.

Bijvoorbeeld:

• aardbeien;
• druiven;
• appels;
• spinazie;
• paprika;
• nectarines;
• perziken.

Producten met een dikke schil bevatten vaak minder residuen, zoals:

• bananen;
• avocado’s;
• sinaasappels.

Praktische tips

Je hoeft niet ineens volledig biologisch te gaan eten.

Kleine stappen kunnen al helpen.

Denk aan:

• kies biologische appels;
• vervang gewone aardbeien door biologische;
• koop biologische bladgroenten;
• was groenten altijd goed;
• eet veel verschillende soorten groenten.

Variatie verlaagt bovendien de blootstelling aan één specifieke stof.

Wat zeggen Nederlandse deskundigen?

In Nederland adviseren onder meer het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad vooral een voedingspatroon met veel groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en noten. Zij stellen dat zowel reguliere als biologische groenten en fruit een gezonde keuze zijn. Biologische producten bevatten gemiddeld minder resten van synthetische bestrijdingsmiddelen, maar op basis van het huidige bewijs is nog niet aangetoond dat zij daardoor aantoonbaar gezonder zijn voor de algemene bevolking.

Dat sluit goed aan bij de conclusies van het Franse onderzoek: de resultaten zijn veelbelovend, maar vormen nog geen definitief bewijs.

De rol van leefstijl

Het risico op borstkanker wordt niet door één voedingsmiddel bepaald.

De grootste gezondheidswinst ontstaat door verschillende gezonde keuzes te combineren:

• dagelijks minstens 250 gram groente;
• minimaal twee porties fruit;
• voldoende lichaamsbeweging;
• een gezond gewicht;
• niet roken;
• zo min mogelijk alcohol;
• voldoende slaap;
• stress zoveel mogelijk beperken.

Wanneer biologische producten binnen zo’n leefstijl passen, kunnen zij mogelijk een extra voordeel bieden.

Conclusie

Het grote Franse onderzoek levert interessante aanwijzingen dat vrouwen die vaker biologische groenten en fruit eten mogelijk een lager risico hebben op borstkanker na de menopauze. Het waargenomen verschil – ongeveer 10% minder risico bij het vervangen van 100 gram conventionele groente of fruit door een biologische variant – is statistisch relevant, maar bewijst geen oorzaak-gevolgrelatie.

Toch past de uitkomst binnen een bredere wetenschappelijke lijn die laat zien dat biologische voeding gemiddeld leidt tot een lagere blootstelling aan synthetische bestrijdingsmiddelen. Omdat sommige van deze stoffen mogelijk invloed hebben op hormonen, oxidatieve stress en DNA-schade, is verder onderzoek zeker gerechtvaardigd.

Voor de praktijk blijft het belangrijkste advies onveranderd: eet dagelijks veel groenten en fruit, kies zoveel mogelijk voor onbewerkte voedingsmiddelen, beweeg voldoende, rook niet en beperk alcohol. Wie daarnaast regelmatig voor biologische groenten en fruit kiest, vermindert in ieder geval de blootstelling aan pesticiden en doet mogelijk nog een extra stap richting een gezondere leefstijl.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Is biologische voeding gezonder dan gewone voeding?

Biologische voeding bevat gemiddeld minder resten van synthetische bestrijdingsmiddelen. Voor de meeste voedingsstoffen zijn de verschillen klein. Het totale voedingspatroon blijft belangrijker dan de keuze tussen biologisch en regulier.

Verlaagt biologische voeding het risico op borstkanker?

Een groot Frans onderzoek laat zien dat vrouwen die vaker biologische groenten en fruit eten mogelijk een lager risico hebben op borstkanker na de overgang. Het onderzoek toont een verband aan, maar bewijst geen oorzaak-gevolgrelatie.

Waarom bevatten biologische producten minder pesticiden?

Biologische landbouw gebruikt geen synthetische chemische bestrijdingsmiddelen zoals die in de gangbare landbouw worden toegepast. Daardoor worden gemiddeld minder residuen op biologische producten gevonden.

Welke biologische producten kun je het beste kopen?

Wanneer je budget beperkt is, kun je vooral kiezen voor biologische aardbeien, appels, druiven, spinazie, paprika en bladgroenten. Deze producten bevatten in de reguliere teelt relatief vaker meetbare resten van bestrijdingsmiddelen.

Is biologisch eten voldoende om kanker te voorkomen?

Nee. De belangrijkste leefstijlfactoren blijven niet roken, weinig alcohol drinken, voldoende bewegen, een gezond lichaamsgewicht behouden en dagelijks veel groenten en fruit eten. Biologische voeding kan mogelijk een aanvullende bijdrage leveren.